ریزش مو (hair loss) یکی از نگرانیهای شایع در میان افراد(چه مرد و چه زن)است. وقتی صحبت از ریزش مو میشود، منظورمان افزایش تعداد تارهای مویی است که بهصورت ناحیههای خالی شدن کف سر، کاهش حجم مو، یا نازک شدن تارهای مو به وجود می آید. در این مقاله جامع، به بررسی علل ریزش مو، روشهای اثباتشده برای کاهش آن، و برنامههای عملی روزمره برای پیشگیری از ریزش مو میپردازیم.
ریزش مو چگونه اتفاق می افتد
برای اینکه بتوانیم راهکارهای مؤثر برای جلوگیری از این مشکل ارائه دهیم، اول باید بفهمیم مو چگونه رشد کرده و چه عواملی باعث ریزش آن می شود به طور کلی مو در سه یا چهار مرحله رشد دارد:
- فاز «آناژن» (Anagen) یا رشد فعال
- فاز «کاتاژن» (Catagen) یا انتقال
- فاز «تلوژن» (Telogen) یا استراحت و سپس ریزش
اگر این چرخه بههم بخورد یا طول فاز رشد کوتاه شود، این مشکل بیشتر میشود.هر چند مقدار معینی ریزش مو طبیعی است (معمولاً حدود ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو در روز) اما وقتی ریزش بیشتر شود یا موها نازک شوند، باید علل را بررسی کرد. از جمله علل:
- ژنتیک: نوع معمولی آن همان Androgenetic alopecia یا ریزش موی ارثی است.
- هورمونی: از جمله افزایش DHT (دیهیدروتستوسترون) یا اختلالات تیروئیدی.
- تغذیه نامناسب یا کمبود مواد مغذی: مانند کمبود پروتئین، آهن، روی، ویتامینهای گروه B.
- استرس، بیماریهای سیستمیک، داروها، بارداری، زایمان، شوکهای فیزیکی یا روانی (مثلاً جراحی) که میتواند باعث نوعی ریزش مو به نام Telogen effluvium شود.
- آسیبهای مو یا پوست سر: استفاده زیاد از حرارت، شستشوی نامناسب، مدلهای موی کششی (بطور مثال دماسبی خیلی سفت) که باعث یک نوع ریزش مو به نام Traction alopecia میشود.
- عوامل محیطی و سبک زندگی: آلودگی، تابش UV، سیگار، کمبود خواب، تغذیه ناسالم.
- تلوژن افلوویوم: این یک بیماری است که در آن ابتدا موها نازک شده و سپس به کلی میریزد.
- عدم مراقبت از موها:شانه زدن اشتباه موها، استفاده بیش از حد از رنگهای شیمیایی، استفاده از محصولات حالتدهنده مو، روش غلط شستشوی موها و استفاده از ابزارهای حرارتی عامل مهم ریزش مو محسوب میشود.
با شناخت این عوامل، میتوان استراتژیهایی برای جلوگیری از ریزش مو تدوین کرد.
شایع ترین علائم نازک و ریختن مو چیست
به طور کلی سر انسان هر روز مقداری مو از دست میدهد اما اگر ریزش موی شما از الگوی زیر پیروی کرد شما دچار ریزش شده و باید درمان کنید:
- کنده شدن راحت موها به هنگام کشیدنشان
- تجمع مقدار زیادی مو در موگیر چاه بعد از استحمام
- جدا شدن مقدار زیادی مو هنگام بستن یا شانه کردن موها
چطور از آسیب و ریختن مو جلوگیری کنیم
طور که گفته شد دلایل مختلفی برای ریزش وجود دارد که در درجه اول بهتر است قبل از درمان این عوامل بررسی شود. اما به طور کلی توصیه هایی برای پیشگیری از این پدیده وجود دارد که در ادامه به معرفی برخی از آنها می پردازیم.
1.تغذیه سالم و مناسب برای جلوگیری
تغذیه یکی از ارکان کلیدی در جلوگیری از ریزش مو است. اگر فولیکولهای مو تغذیه نداشته باشند، توانایی تولید تار مو کاهش مییابد. استفاده از مواد مفید رشد و سلامت مو میتواند به بهبود ریزش مو کمک کند. برخی از این مواد عبارتست از:
استفاده کافی از پروتئین
مو عمدتاً از پروتئینی بهنام کراتین تشکیل شده است؛ بنابراین مصرف پروتئین مناسب میتواند به سلامت مو کمک کند.
غداهای حاوی آهن و روی
کمبود آهن و روی بهویژه در زنان میتواند ریزش مو را تشدید کند. بهتر است در سبد قضایی خود از مواد حاوی این دو ماده استفاده کنید.
ویتامینها و مواد معدنی
ویتامین D، ویتامینهای گروه B، بیوتین، و سایر ریزمغذیها در سلامت مو نقش بسیاری داشته و میتواند باعث جلوگیری از ریزش مو شود.
چربیهای سالم و امگا-۳
این مواد به بهبود سلامت پوست سر و فولیکول کمک میکنند. استفاده روتین از این مواد از ریزش مو نیز جلوگیری خواهد کرد.
استفاده از آب کافی
هیدراته ماندن بدن به سلامت عمومی و مو نیز کمک میکند. با نوشیدن آب کافی میتوانید بدن خود را هیدارته کنید.
مواد غذایی مناسب برای جلوگیری از ریزش مو
با توجه به آنچه گفته شد مواد غذایی مناسب برای جلوگیری از ریزش مو عبارتست از:
- لوبیا: سرشار از روی، بیوتین آهن و فولات هستند.
- آووکادو: ویتامین E ب داخل این مواد باعث تقویت و رشد مو میشود
- هویج: منبع کامل ویتامین A مورد نیاز موهای شما است. .
- لبنیات کم چرب: این مواد حاوی دو منبع پروتئین است. ماست ، پنیر و اجیل از جمله این مواد می باشد.
- تخممرغ: تخممرغ منبع عالی پروتئین و بیوتین است، که هر دو باعث تقویت مو میشوند.
2.سبک زندگی سالم برای مراقبت از مو
سبک زندگی مناسب و رعایت برخی اصول میتواند به رشد و سلامت مو کمک بسیاری کند برخی از این اصول عبارتست از:
- کنترل استرس: استرس مزمن میتواند چرخه رشد مو را مختل کند و باعث ریزش مو شود.
- خواب کافی: ترمیم بدن در خواب انجام میشود؛ بنابراین کمبود خواب میتواند به کاهش سلامت مو منجر شود.
- سیگار نکشیدن: سیگار باعث التهاب و آسیب به فولیکولها میشود.
- ورزش منظم: بهبود جریان خون و تغذیه فولیکولها را تسهیل میکند.
- محافظت از سر در برابر آفتاب و آلودگیها: پوست سر نیز باید محافظت شود.
3.مراقبت صحیح از مو و پوست سر
یکی دیگر از روش های مراقبت از سلامت مو و جلوگیری از ریزش مو مراقبت صحیح از پوست سر است که در ادامه چند روش مراقبتی را معرفی میکنیم:
استفاده از شامپو ملایم
شامپوی شدید یا شستشوی خیلی زیاد ممکن است به پوست سر آسیب بزند و ریزش مو را تشدید کند. بنابراین بهتر است از شامپوی مناسب پوست سر استفاده کرده و به اندازه موی خود را بشویید.
شرایط و حالتهای موی مناسب
مدل موهایی که باعث کشش مداوم فولیکولها میشوند، (مثلاً دماسبی یا بافتهای خیلی محکم)به مرور زمان باعث ریزش مو بخصوص در جلوی سر خواهد شد حتما مو را با کش پارچه ای و به صورت آزاد ببندید.
کاهش استفاده از حرارت شدید، رنگ مو، صافکردنهای شیمیایی
این روش ها باعث ضعف تار مو و ریزش مو میشوند. استفاده مناسب از این مواد میتواند موثر باشد.
ماساژ پوست سر
تحریک جریان خون میتواند برای جلوگیری از ریزش مو مفید باشد.
روشهای تخصصیتر برای جلوگیری از نابود شدن مو
اگر با روشهای پایه موفق نبودهاید یا دچارریزش مو شدید است، در درجه اول بهتر است حتما با یک متخصص صحبت کنید اما به طور کلی درمان های زیر تا حد زیادی می تواند موثر باشد.
در این بخش میتوانید بهترین پزشکان متخصص پوست و مو را پیدا کنید.
درمانهای دارویی و طبی
این درمان یک گزینه رایج برای کاهش این مسئله، استفاده از Minoxidil است. این دارو به صورت محلول یا فوم روی پوست سر استفاده میشود و میتواند سرعت ریزش مو را کاهش دهد و در بعضی موارد باعث رویش مجدد مو شود.
داروی Finasteride (برای مردان) نیز یکی دیگر از گزینههاست. از طرفی درمان ترکیبی و روشهای پیشرفته مانند تزریق پلاکت غنی از پلاسمای خون (PRP)، لیزر کمسطح (LLLT)، میکرونیدلینگ نیز مطرح هستند. علرغم انچه گفته شد مراجعه به متخصص پوست یا مو برای تشخیص علت دقیق ریزش مو (ژنتیک، هورمونی، تغذیهای، التهابی) اهمیت دارد.
نکته: بسیاری از روشها نیاز به چند ماه دارند تا تأثیرشان دیده شود، مثلاً درمان با مینوکسیدیل معمولاً حداقل ۶ ماه طول میکشد پس صبور باشید.
روشهای تعویقی و مراقبت تکمیلی
استفاده از شامپوهای مخصوص پوست سر که حاوی ترکیبات ضد التهابی یا ضد DHT هستند. برای مثال، بعضی مطالعات نشان دادهاند که شامپوهای حاوی Ketoconazole ممکن است در کاهش ریزش موی ارثی مفید باشند.
روش های کلینیکی برای محافظت از مو
به غیر از روش های گفته شده برخی روش های کلینیکی نیز میتواند از ریزش مو جلوگیری کند که در ادامه به معرفی آنها می پردازیم:
مزوتراپی مو
ترکیبی از ویتامینها، مواد معدنی و داروهای دیگر که به پوست سر تزریق میشود تا رشد مو را تحریک کند.
پی آر پی مو
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت یا همان PRP خون خود فرد به پوست سر برای تحریک رشد مو و جلوگیری از ریزش مو
لیزر درمانی مو
در این روش با تحریک فولیکولهای مو و افزایش گردش خون در پوست سر، به رشد مجدد مو کمک میکند.
میکرونیدلینگ مو
استفاده از یک دستگاه با سوزنهای ریز برای ایجاد سوراخهای کوچک در پوست سراست تا تولید کلاژن تحریک شده و به رشد مو کمک میکند.
کاشت مو
وقتی روش های دیگر جلوگیری از ریزش مو جواب ندهد گزینه آخر کاشت مو خواهد بود به این صورت که موهای سالم از یک قسمت از سر به قسمت طاس پیوند زده میشود. کاشت مو یک روش دائمی است اما تهاجمی بوده و نیاز به جراحی دارد.
شما میتوانید اطلاعات لازم درباره روش پی آر پی کسب کنید.
نکات مهم و هشدارها
- ریزش مو ناگهانی یا شدید ممکن است نشانهای از بیماری زمینهای (مثلاً تیروئید، کمخونی، بیماریهای خودایمنی) باشد. در این موارد باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.
- ریزش مو در اثر ژنتیک (مثلاً مدل ارثی) ممکن است بهطور کامل قابل پیشگیری نباشد، اما با درمان مناسب و بهموقع میتوان سرعت آن را کند کرد.
- داروهای بسیاری در اینترنت تبلیغ میشوند، همیشه قبل از مصرف هر دارو یا مکمل حتماً با متخصص مشورت کنید.
- اگر مدل موی شما طوری است که به پوست سر فشار وارد میکند (مثل بافتهای بسیار محکم، دم اسبی سفت)، ممکن است دچار نوعی ریزش مو به نام traction شوید که ممکن است اگر دیر اقدام شود برگشتناپذیر باشد .
- بعد از حمام اجازه بدهید که حداقل هفتاد تا هشتاد درصد رطوبت موها خشک شود. سپس با خیال راحت موهایتان را شانه بزنید.
- ماساژ منظم پوست سر جریان خون را در این ناحیه افزایش میدهد. افزایش جریان خون مواد مغذی را در اختیار پیاز مو قرار داده و رشد آن را بهبود میبخشد. این شرایط همچنین از ضعیف شدن ریشه مو و افزایش احتمال ریزش آن جلوگیری میکند.
جمعبندی
ریزش مو مسألهای است که بسیاری از افراد با آن روبهرو هستند، اما جلوگیری از ریزش مو کاملاً غیرممکن نیست. با شناخت علل و اجرای ترکیبی از روشهای تغذیهای، سبک زندگی، مراقبت از مو، و در صورت نیاز درمانهای تخصصی، میتوانید نقش مؤثری در کاهش ریزش مو ایفا کنید.
